دوبارهکاری در پردازش سفارش همیشه به شکل یک خطای بزرگ و آشکار دیده نمیشود. گاهی یک نفر برای بار دوم موجودی محصول را بررسی میکند، همکار دیگر سفارشی را که قبلاً جمعآوری شده دوباره از قفسه برمیدارد یا مسئول بستهبندی برای پیدا کردن توضیحات مشتری مجبور میشود پیامهای اینستاگرام، واتساپ و پنل فروشگاه را جستوجو کند.
هرکدام از این اتفاقها شاید فقط چند دقیقه زمان بگیرد، اما وقتی تعداد سفارشها بیشتر میشود، مجموع این زمانهای ازدسترفته میتواند بخش قابلتوجهی از ساعت کاری فروشگاه را مصرف کند. نتیجه معمولاً تأخیر در ارسال، خستگی کارکنان، افزایش اشتباه و نارضایتی مشتری است.
کاهش دوبارهکاری لزوماً به استخدام نیروی بیشتر یا تهیه تجهیزات گرانقیمت نیاز ندارد. در بسیاری از فروشگاهها، مسئله اصلی نبود یک فرایند مشخص برای دریافت، پردازش، جمعآوری، بستهبندی و ارسال سفارش است.
دوبارهکاری در پردازش سفارش دقیقاً چیست؟
دوبارهکاری یعنی انجام مجدد کاری که قبلاً انجام شده یا باید در همان مرتبه اول کامل انجام میشد. این اتفاق میتواند در مراحل مختلف پردازش سفارش رخ دهد:
- بررسی چندباره اطلاعات مشتری
- کنترل مجدد موجودی به دلیل نامشخص بودن نتیجه بررسی قبلی
- جمعآوری دوباره یک سفارش
- باز کردن بسته به دلیل انتخاب کالای اشتباه
- چاپ مجدد فاکتور یا برچسب ارسال
- تماس دوباره با مشتری برای دریافت اطلاعات ناقص
- ثبت دستی یک سفارش در چند فایل یا سیستم
- پیگیری سفارشی که وضعیت آن از قبل مشخص شده اما ثبت نشده است
- انجام همزمان یک سفارش توسط دو نفر
- جابهجایی مکرر سفارش بین بخش فروش، انبار و پشتیبانی
بخشی از دوبارهکاری قابل مشاهده است؛ مانند باز کردن یک بسته اشتباه. بخش دیگری پنهان میماند؛ مانند زمانی که کارکنان برای پیدا کردن اطلاعات سفارش، بین چند صفحه و پیام جابهجا میشوند.
چرا دوبارهکاری در آنلاینشاپها زیاد میشود؟
در فروشگاههای کوچک، پردازش سفارش معمولاً با روشهای ساده شروع میشود. صاحب فروشگاه سفارشها را از سایت یا دایرکت دریافت میکند، مشخصات مشتری را در دفتر یا فایل اکسل مینویسد، کالا را جمعآوری میکند و بسته را تحویل شرکت حمل میدهد.
این روش تا زمانی که تعداد سفارشها کم باشد ممکن است قابلاستفاده به نظر برسد. با افزایش سفارش، همان روش ساده به منبع خطا تبدیل میشود. اطلاعات در چند محل قرار میگیرد، وضعیت سفارشها مشخص نیست و افراد نمیدانند هر سفارش در اختیار چه کسی است.
دوبارهکاری معمولاً از سه مشکل اصلی شروع میشود:
- اطلاعات سفارش یکپارچه نیست.
- مسئول هر مرحله مشخص نشده است.
- وضعیت انجام کار ثبت نمیشود.
تا زمانی که این سه مسئله حل نشود، حتی کارکنان باتجربه نیز ناچار میشوند بخشی از کارها را چند بار بررسی کنند.
۱. سفارشها را از کانالهای مختلف در یک مسیر قرار دهید
یک آنلاینشاپ ممکن است سفارشهای خود را از ووکامرس، اینستاگرام، واتساپ یا تماس تلفنی دریافت کند. زمانی که هر کانال مسیر جداگانهای داشته باشد، احتمال فراموششدن یا ثبت تکراری سفارش افزایش پیدا میکند.
برای مثال، یک سفارش ابتدا در دایرکت اینستاگرام ثبت میشود، سپس برای بخش انبار در واتساپ ارسال میشود و بعد اطلاعات آن در یک فایل اکسل وارد میشود. در این مسیر ممکن است آدرس ناقص منتقل شود، تعداد کالا اشتباه نوشته شود یا سفارش دو بار در فایل ثبت شود.
راهحل این است که هر سفارش، صرفنظر از محل دریافت، وارد یک فرایند مشخص شود. کارکنان نباید برای پیدا کردن سفارشهای جدید چند پیامرسان، فایل و پنل را بررسی کنند.
فروشگاههای ووکامرسی میتوانند سفارشهای سایت را مستقیماً وارد جریان پردازش کنند. سفارشهای آنلاینشاپهای اینستاگرامی نیز باید پس از نهاییشدن خرید، در همان ساختار مشخص ثبت شوند.
پکفلو برای ایجاد چنین مسیر استانداردی طراحی شده است؛ یعنی سفارش پس از ثبت، وارد فرایندی میشود که مراحل بعدی آن برای افراد مشخص است.
۲. برای هر سفارش یک وضعیت واضح داشته باشید
عبارتهایی مانند «فکر کنم بسته شده»، «احتمالاً تحویل انبار شده» یا «باید از همکارم بپرسم» نشانه نبود وضعیت مشخص برای سفارش هستند.
هر سفارش باید در هر لحظه یک وضعیت روشن داشته باشد. برای نمونه:
- سفارش جدید
- در صف بررسی
- آماده جمعآوری
- در حال جمعآوری
- آماده بستهبندی
- بستهبندیشده
- آماده ارسال
- تحویل شرکت حمل
- دارای مشکل یا کسری
نام دقیق وضعیتها میتواند متناسب با فروشگاه تغییر کند، اما نباید یک سفارش همزمان در چند مرحله نامشخص قرار بگیرد.
وقتی وضعیت سفارش ثبت شود، نفر بعدی مجبور نیست برای فهمیدن کار انجامشده، بسته را باز کند یا از چند نفر سؤال بپرسد. کافی است سفارش را مشاهده کند و مرحله بعدی را انجام دهد.
۳. مسئول هر سفارش یا هر مرحله را مشخص کنید
در یک تیم چندنفره، جمله «هرکس فرصت داشت انجام دهد» معمولاً به دو نتیجه منتهی میشود: یا هیچکس سفارش را انجام نمیدهد یا دو نفر همزمان سراغ آن میروند.
مسئولیت باید قابل مشاهده باشد. برای هر سفارش یا هر مرحله از پردازش، مشخص کنید چه کسی مسئول انجام آن است.
در یک تیم کوچک ممکن است تقسیم کار به این شکل باشد:
- نفر اول: بررسی و تأیید سفارشها
- نفر دوم: جمعآوری کالا
- نفر سوم: کنترل و بستهبندی
- نفر چهارم: هماهنگی ارسال و ثبت کد رهگیری
در فروشگاهی که فقط یک نفر فعالیت میکند نیز مشخصبودن مرحله جاری اهمیت دارد. همان یک نفر باید بداند کدام سفارش هنوز بررسی نشده، کدام سفارش جمعآوری شده و کدام بسته آماده تحویل است.
پکفلو هم برای فروشگاه تکنفره قابل استفاده است و هم برای تیمهای چندنفره. تمرکز فعلی آن روی تیمهایی تا ۵ نفر، با حداکثر ۲ نفر فعال در انبار است؛ یعنی همان ساختاری که بسیاری از آنلاینشاپهای کوچک و متوسط دارند.
۴. اطلاعات موردنیاز را از ابتدا کامل کنید
بخشی از دوبارهکاری زمانی ایجاد میشود که سفارش با اطلاعات ناقص وارد انبار میشود. نیروی انبار هنگام جمعآوری متوجه میشود رنگ محصول مشخص نیست، مسئول بستهبندی نمیداند مشتری درخواست بستهبندی هدیه داشته یا آدرس تحویل ناقص است.
در این شرایط، سفارش متوقف میشود و دوباره به بخش فروش یا پشتیبانی برمیگردد.
پیش از ورود سفارش به مرحله پردازش، این اطلاعات باید کنترل شوند:
- نام و شماره تماس مشتری
- آدرس کامل و کد پستی
- روش ارسال
- وضعیت پرداخت
- نام دقیق کالا
- تعداد کالا
- رنگ، سایز یا ویژگی انتخابشده
- توضیحات مشتری
- زمان یا محدودیت خاص ارسال
- مبلغ قابل دریافت، در صورت پرداخت در محل
بهتر است سفارش ناقص وارد صف عادی پردازش نشود. این سفارش باید با وضعیت مشخصی مانند «نیازمند تکمیل اطلاعات» جدا شود تا کارکنان انبار وقت خود را صرف پیگیری اطلاعات نکنند.
۵. اطلاعات سفارش را فقط یکبار ثبت کنید
ثبت دستی یک اطلاعات در چند محل، یکی از منابع اصلی دوبارهکاری است. برای مثال، اطلاعات مشتری ابتدا از ووکامرس خوانده میشود، سپس در اکسل نوشته میشود، بعد در پنل شرکت ارسال وارد میشود و در پایان داخل یک گروه پیامرسان گزارش میشود.
هر بار انتقال دستی اطلاعات، هم زمان میگیرد و هم احتمال خطا دارد.
اصل ساده این است: هر اطلاعات باید یکبار ثبت شود و در مراحل بعدی همان اطلاعات در دسترس باشد.
در فروشگاه ووکامرسی، اطلاعات سفارش از قبل داخل سایت وجود دارد. بنابراین بهتر است بهجای کپیکردن آن در ابزارهای مختلف، همان سفارش به جریان پردازش منتقل شود.
در آنلاینشاپ اینستاگرامی نیز پس از نهاییشدن سفارش، اطلاعات باید یکبار در ساختار سفارش ثبت شود. ادامه کار نباید وابسته به پیدا کردن پیام اولیه مشتری باشد.
۶. قبل از بستهبندی، کنترل سفارش را انجام دهید
یکی از پرهزینهترین انواع دوبارهکاری، باز کردن بستهای است که قبلاً بستهبندی شده است. این اتفاق معمولاً زمانی رخ میدهد که کنترل کالا به بعد از بستهبندی موکول میشود.
پیش از بستن بسته، سفارش باید با اطلاعات ثبتشده تطبیق داده شود:
- آیا محصول درست انتخاب شده است؟
- تعداد کالا صحیح است؟
- رنگ یا سایز با سفارش مطابقت دارد؟
- کالا سالم است؟
- اقلام هدیه یا نمونه داخل بسته قرار گرفته است؟
- فاکتور مربوط به همین مشتری است؟
- نوع بستهبندی متناسب با کالا انتخاب شده است؟
این کنترل نباید طولانی یا سلیقهای باشد. یک چکلیست کوتاه و ثابت باعث میشود اشتباه پیش از بستهشدن سفارش شناسایی شود.
در تیم دونفره انبار، میتوان جمعآوری را به یک نفر و کنترل و بستهبندی را به نفر دوم سپرد. در فروشگاه تکنفره نیز بهتر است بین جمعآوری و بستهبندی یک مرحله کنترل کوتاه وجود داشته باشد.
۷. سفارشهای دارای مشکل را از صف عادی جدا کنید
وجود یک سفارش دارای کسری موجودی یا آدرس ناقص نباید تمام صف پردازش را متوقف کند. یکی از اشتباههای رایج این است که سفارشهای عادی و مشکلدار در یک فهرست باقی میمانند.
کارمند هر بار به سفارش مشکلدار میرسد، آن را بررسی میکند، کنار میگذارد و چند ساعت بعد دوباره همان بررسی را انجام میدهد. این همان دوبارهکاری پنهان است.
سفارشهای دارای مشکل باید وضعیت جداگانه داشته باشند، مانند:
- کسری موجودی
- نیازمند تماس با مشتری
- پرداخت ناموفق
- آدرس ناقص
- مغایرت قیمت
- منتظر تصمیم مدیر
با این کار، صف سفارشهای سالم بدون توقف پردازش میشود و سفارش مشکلدار نیز به فرد مسئول ارجاع داده میشود.
۸. از انجام همزمان یک سفارش توسط دو نفر جلوگیری کنید
در زمانهای شلوغ ممکن است دو نفر یک فهرست مشترک از سفارشها را مشاهده کنند و هر دو یک سفارش را بردارند. نتیجه، جمعآوری دوباره کالا، چاپ دو فاکتور یا حتی ارسال دو بسته برای یک مشتری است.
برای جلوگیری از این اتفاق، باید مشخص باشد که سفارش توسط چه کسی برداشته شده و اکنون در چه مرحلهای است.
استفاده از کاغذ، پیام شفاهی یا علامتگذاری دستی همیشه قابلاعتماد نیست. ممکن است یک نفر فراموش کند سفارش را خط بزند یا همکار دیگر نسخه قدیمی فهرست را در اختیار داشته باشد.
در یک سیستم استاندارد پردازش سفارش، با شروع کار روی سفارش، وضعیت و مسئول آن ثبت میشود. بنابراین سایر افراد متوجه میشوند که آن سفارش در حال انجام است.
این موضوع بهخصوص برای تیمهایی که دو نفر در انبار دارند اهمیت دارد؛ همان ساختاری که پکفلو در نسخه فعلی برای آن بهینه شده است.
۹. جای کالاها و تجهیزات بستهبندی را ثابت کنید
همه دوبارهکاریها نرمافزاری نیستند. گاهی کارمند بهدلیل نامشخصبودن محل کالا، چند بار قفسهها را جستوجو میکند. ممکن است محصولی را پیدا نکند، موجودی را صفر اعلام کند و بعد همکار دیگر همان محصول را در محل دیگری ببیند.
برای کاهش این مشکل:
- هر محصول محل مشخصی داشته باشد.
- محصولات مشابه از هم جدا شوند.
- قفسهها نام یا کد داشته باشند.
- کالاهای پرفروش در دسترستر قرار گیرند.
- کالاهای مرجوعی با موجودی سالم مخلوط نشوند.
- کارتن، چسب، لیبل و سایر تجهیزات جای ثابتی داشته باشند.
حتی در یک انبار کوچک یا اتاق بستهبندی خانگی، ثابتبودن محل کالاها سرعت کار را افزایش میدهد و نیاز به بررسی چندباره را کم میکند.
۱۰. روش انجام کار را به حافظه افراد وابسته نکنید
اگر فقط یک نفر بداند سفارشها چگونه پردازش میشوند، با غیبت او کل فرایند دچار اختلال میشود. نیروی جایگزین مجبور است کارهای انجامشده را دوباره بررسی کند، از دیگران سؤال بپرسد یا براساس حدس پیش برود.
فرایند باید آنقدر روشن باشد که یک نیروی جدید با آموزش کوتاه بتواند مراحل اصلی را انجام دهد.
برای این کار، مسیر سفارش را به چند مرحله مشخص تبدیل کنید و برای هر مرحله دستور سادهای داشته باشید. لازم نیست یک دستورالعمل طولانی بنویسید. یک راهنمای کوتاه برای شرایط عادی و چند وضعیت خاص کافی است.
برای نمونه:
- سفارش پرداختشده وارد صف جمعآوری شود.
- سفارش دارای کسری به بخش پیگیری منتقل شود.
- پس از جمعآوری، کالا با سفارش کنترل شود.
- پس از بستهبندی، وضعیت به آماده ارسال تغییر کند.
- پس از تحویل، اطلاعات ارسال ثبت شود.
پکفلو کمک میکند این مراحل بهجای باقیماندن در ذهن کارکنان، در خود جریان پردازش سفارش دیده شوند.
۱۱. علت دوبارهکاری را ثبت کنید، نه فقط نتیجه آن را
وقتی یک بسته اشتباه آماده میشود، صرفاً اصلاح همان بسته کافی نیست. باید مشخص شود چرا این اتفاق افتاده است.
آیا عنوان دو محصول شبیه بوده؟ آیا تصویر کالا واضح نبوده؟ آیا ویژگی رنگ در سفارش نمایش داده نشده؟ آیا نیروی انبار عجله داشته؟ آیا کالا در قفسه اشتباه قرار گرفته است؟
ثبت دلیل خطا باعث میشود مشکل از ریشه اصلاح شود. در غیر این صورت، همان اشتباه برای سفارشهای بعدی تکرار خواهد شد.
میتوان خطاها را در چند گروه ساده ثبت کرد:
- اطلاعات ناقص
- اشتباه در جمعآوری
- اشتباه در تعداد
- اشتباه در بستهبندی
- موجودی نادرست
- آدرس یا روش ارسال اشتباه
- تکرار پردازش سفارش
پس از مدتی مشخص میشود بیشترین دوبارهکاری در کدام مرحله رخ میدهد.
۱۲. عملکرد فرایند را اندازهگیری کنید
برای کاهش دوبارهکاری باید بتوانید آن را مشاهده کنید. لازم نیست از ابتدا گزارشهای پیچیده داشته باشید. چند شاخص ساده کافی است:
- چند سفارش بهدلیل خطا دوباره بستهبندی شدهاند؟
- چند سفارش برای تکمیل اطلاعات متوقف شدهاند؟
- چند سفارش همزمان توسط دو نفر برداشته شدهاند؟
- چند بار موجودی اعلامشده با موجودی واقعی تفاوت داشته است؟
- آمادهسازی هر سفارش چقدر زمان میبرد؟
- کدام مرحله بیشترین توقف را دارد؟
هدف از این اندازهگیری، فشار آوردن به کارکنان نیست. قرار است مشخص شود کدام بخش از فرایند باعث اتلاف وقت میشود.
گاهی مشکل از عملکرد فرد نیست؛ بلکه اطلاعات نامناسب، چیدمان انبار یا نامشخصبودن مسئولیت باعث خطا شده است.
پکفلو چگونه به کاهش دوبارهکاری کمک میکند؟
پکفلو یک راهکار مدیریت و پردازش سفارش برای فروشگاههای آنلاین است که تلاش میکند مسیر سفارش را از حالت پراکنده و وابسته به پیام، حافظه و فایلهای دستی خارج کند.
بهجای اینکه کارکنان برای فهمیدن وضعیت سفارش از یکدیگر سؤال کنند، مراحل سفارش در یک جریان مشخص قرار میگیرد. هر سفارش وضعیت دارد و میتوان مشخص کرد در کدام مرحله قرار گرفته است.
این ساختار به فروشگاه کمک میکند:
- سفارشهای جدید از سفارشهای در حال انجام جدا شوند.
- مسئول یا مرحله جاری سفارش مشخص باشد.
- دو نفر همزمان یک سفارش را انجام ندهند.
- سفارشهای مشکلدار از صف عادی جدا شوند.
- اطلاعات سفارش هنگام جمعآوری و بستهبندی در دسترس باشد.
- فرایند به حافظه یک کارمند خاص وابسته نباشد.
- آموزش نیروی جدید سادهتر شود.
- امکان بررسی مسیر سفارش و پیدا کردن محل خطا وجود داشته باشد.
پکفلو فقط برای انبارهای بزرگ طراحی نشده است. یک فروشگاه تکنفره نیز میتواند از آن برای نظمدادن به سفارشها و جلوگیری از فراموشی مراحل استفاده کند.
در تیمهای چندنفره، مزیت اصلی آن شفافشدن مسئولیتها و جلوگیری از تداخل کاری است. تمرکز فعلی پکفلو روی فروشگاههایی با تیم حداکثر ۵ نفر و حداکثر ۲ نیروی فعال در انبار است.
این گروه شامل بخش بزرگی از فروشگاههای ووکامرسی، آنلاینشاپهای اینستاگرامی و کسبوکارهایی میشود که سفارشهای خود را در یک انبار کوچک، دفتر یا فضای خانگی پردازش میکنند.
یک برنامه عملی برای شروع کاهش دوبارهکاری
برای اصلاح فرایند لازم نیست همهچیز را یکباره تغییر دهید. میتوانید از یک برنامه ساده شروع کنید.
روز اول: مسیر فعلی سفارش را بنویسید
از لحظه دریافت سفارش تا تحویل بسته، تمام مراحل را یادداشت کنید. مشخص کنید اطلاعات در کجا ثبت میشود و چه افرادی با سفارش درگیر هستند.
روز دوم: دوبارهکاریها را پیدا کنید
مواردی را مشخص کنید که اطلاعات دوباره وارد میشود، یک کار چند بار کنترل میشود یا سفارش بین افراد رفتوبرگشت دارد.
روز سوم: وضعیتهای سفارش را تعریف کنید
تعداد محدودی وضعیت روشن انتخاب کنید. وضعیتها باید دقیق باشند و کارکنان برداشت یکسانی از آنها داشته باشند.
روز چهارم: مسئولیتها را مشخص کنید
تعیین کنید چه کسی سفارش را بررسی، جمعآوری، کنترل، بستهبندی و آماده ارسال میکند. در فروشگاه تکنفره نیز ترتیب مراحل را مشخص کنید.
روز پنجم: سفارشهای مشکلدار را جدا کنید
برای کسری موجودی، اطلاعات ناقص و مشکلات پرداخت مسیر جداگانه بسازید تا سفارشهای سالم متوقف نشوند.
روز ششم: چکلیست کنترل را اجرا کنید
قبل از بستهبندی، کالا، تعداد، ویژگی محصول و اطلاعات مشتری را بررسی کنید.
روز هفتم: نتیجه را اندازهگیری کنید
تعداد سفارشهای اصلاحشده، بستههای بازشده و زمان صرفشده برای پیگیری را با هفته قبل مقایسه کنید.
پس از اجرای این مراحل، انتقال فرایند به ابزاری مانند پکفلو باعث میشود نظم ایجادشده پایدار بماند و با افزایش تعداد سفارشها از بین نرود.
آیا فروشگاه تکنفره هم به فرایند استاندارد نیاز دارد؟
ممکن است تصور شود تا زمانی که فقط یک نفر سفارشها را پردازش میکند، نیازی به سیستم مشخص وجود ندارد. اما همان یک نفر نیز ممکن است بین پاسخگویی به مشتری، ثبت سفارش، تأمین کالا، بستهبندی و هماهنگی ارسال جابهجا شود.
در چنین شرایطی، سفارشها ممکن است فراموش شوند، دو بار بررسی شوند یا وضعیت آنها در ذهن فرد مخلوط شود.
فرایند استاندارد برای فروشگاه تکنفره به معنی پیچیدهکردن کار نیست. برعکس، کمک میکند فرد بدون نیاز به نگهداشتن تمام جزئیات در ذهن، بداند هر سفارش در چه مرحلهای قرار دارد.
همین ساختار بعداً امکان اضافهکردن نیروی جدید را نیز سادهتر میکند. وقتی فروشگاه رشد میکند، نیروی تازه وارد یک مسیر مشخص میشود، نه مجموعهای از روشهای شفاهی و پراکنده.
جمعبندی
دوبارهکاری معمولاً نتیجه بیدقتی کارکنان نیست. در بیشتر مواقع، اطلاعات پراکنده، مسئولیت نامشخص و ثبتنشدن وضعیت سفارش باعث میشود افراد کارهای قبلی را دوباره انجام دهند.
برای کاهش دوبارهکاری باید مسیر سفارش مشخص باشد، اطلاعات یکبار ثبت شود، هر سفارش وضعیت و مسئول داشته باشد و سفارشهای مشکلدار از صف عادی جدا شوند.
پکفلو این فرایند را برای آنلاینشاپهای کوچک و متوسط استاندارد میکند. چه فروشگاه را یک نفر اداره کند و چه تیمی تا ۵ نفر درگیر عملیات باشد، میتوان سفارشها را در یک مسیر روشن قرار داد و از تکرار بررسی، تداخل کاری و فراموششدن مراحل جلوگیری کرد.
برای فروشگاههای ووکامرسی و آنلاینشاپهای اینستاگرامی که حداکثر دو نفر در انبار دارند، این نظم میتواند بدون پیچیدگی ابزارهای سنگین انبارداری، سرعت پردازش را افزایش دهد و خطاهای روزمره را کاهش دهد.
پردازش سفارشها را منظمتر کنید
با یک جریان مشخص، وضعیت هر سفارش از زمان ثبت تا بستهبندی و ارسال قابل پیگیری است.
دیدگاهتان را بنویسید