عقبافتادن سفارشها معمولاً یکباره اتفاق نمیافتد. ابتدا چند سفارش از برنامه روزانه خارج میشوند، سپس سفارشهای جدید روی آنها قرار میگیرند و بعد از چند روز، تیم با فهرستی روبهرو میشود که مشخص نیست کدام سفارش واقعاً تأخیر دارد، مشکل هرکدام چیست و باید از کجا شروع کرد.
برای کنترل این وضعیت، فقط شمردن سفارشهای باز کافی نیست. فروشگاه باید تعریف روشنی از «سفارش عقبافتاده» داشته باشد و بتواند سن سفارشها، مرحله پردازش، علت توقف و ظرفیت واقعی تیم را اندازهگیری کند.
این موضوع هم برای یک آنلاینشاپ تکنفره مهم است و هم برای فروشگاهی که چند نفر در بخش ثبت، جمعآوری، بستهبندی و ارسال فعالیت میکنند.
سفارش عقبافتاده دقیقاً چیست؟
سفارش عقبافتاده سفارشی است که باید تا زمان مشخصی وارد مرحله بعدی پردازش میشد، اما هنوز در مرحله قبلی باقی مانده است.
برای مثال، اگر فروشگاه متعهد است سفارشهای ثبتشده تا ساعت ۱۲ را در همان روز آماده کند، هر سفارشی که تا پایان زمان کاری آماده نشده باشد، عقبافتاده محسوب میشود.
بنابراین، هر سفارش بازی الزاماً عقبافتاده نیست. ممکن است سفارشی چند دقیقه قبل ثبت شده باشد و هنوز زمان کافی برای پردازش آن وجود داشته باشد. اشتباه رایج این است که همه سفارشهای پردازشنشده در یک عدد قرار بگیرند. در این حالت، مدیر فروشگاه نمیتواند سفارشهای عادی را از سفارشهای دارای تأخیر تشخیص دهد.
برای اندازهگیری درست، ابتدا باید سه موضوع مشخص شود:
- پردازش هر سفارش از چه زمانی آغاز میشود؟
- هر مرحله حداکثر چقدر باید طول بکشد؟
- سفارش در چه زمانی عقبافتاده محسوب میشود؟
زمان استاندارد پردازش را مشخص کنید
پیش از محاسبه سفارشهای عقبافتاده، باید زمان مورد انتظار پردازش سفارش را تعیین کنید. این زمان برای همه فروشگاهها یکسان نیست.
نوع محصولات، تعداد اقلام هر سفارش، محل قرارگیری کالاها، روش بستهبندی، تعداد نیروها و زمان تحویل سفارش به شرکت حمل، همگی بر زمان پردازش اثر میگذارند.
برای نمونه، یک فروشگاه میتواند چنین برنامهای داشته باشد:
- سفارشهای ثبتشده تا ساعت ۱۰، تا ساعت ۱۴ جمعآوری شوند.
- سفارشهای جمعآوریشده، حداکثر طی دو ساعت بستهبندی شوند.
- بستههای آماده، تا پایان همان روز به روش ارسال مربوط تحویل داده شوند.
در چنین ساختاری، تأخیر را میتوان در هر مرحله جداگانه اندازهگیری کرد. ممکن است سفارش از نظر کلی هنوز در بازه مجاز باشد، اما مرحله جمعآوری آن بیشتر از زمان تعیینشده طول کشیده باشد. این مسئله معمولاً نشانه شکلگیری یک گلوگاه است.
سادهترین روش محاسبه تعداد سفارشهای عقبافتاده
سادهترین شاخص، شمارش سفارشهایی است که از زمان تعیینشده عبور کردهاند و هنوز پردازش آنها کامل نشده است.
فرمول پایه به این شکل است:
تعداد سفارش عقبافتاده = سفارشهای سررسیدشده منهای سفارشهای تکمیلشده در موعد مقرر
فرض کنیم از ابتدای روز، ۸۰ سفارش باید تا ساعت ۱۸ آماده میشدند. اگر تا آن ساعت ۶۵ سفارش آماده شده باشد، تعداد سفارشهای عقبافتاده برابر است با:
۸۰ − ۶۵ = ۱۵ سفارش
این عدد برای مشاهده وضعیت فعلی مفید است، اما بهتنهایی اطلاعات کاملی نمیدهد. برای تحلیل درستتر باید مشخص شود این ۱۵ سفارش از چه زمانی عقب افتادهاند و در کدام مرحله قرار دارند.
نرخ سفارشهای عقبافتاده را محاسبه کنید
اگر تعداد سفارشهای روزانه تغییر میکند، مقایسه عدد خام میتواند گمراهکننده باشد. عقبماندن ۱۰ سفارش در روزی با ۳۰ سفارش با عقبماندن ۱۰ سفارش در روزی با ۲۰۰ سفارش یکسان نیست.
برای مقایسه بهتر میتوان نرخ سفارشهای عقبافتاده را محاسبه کرد:
نرخ عقبافتادگی = تعداد سفارشهای عقبافتاده ÷ کل سفارشهای سررسیدشده × ۱۰۰
برای مثال، اگر ۱۵ سفارش از مجموع ۸۰ سفارش سررسیدشده عقب افتاده باشند:
۱۵ ÷ ۸۰ × ۱۰۰ = ۱۸٫۷۵ درصد
با ثبت روزانه این نرخ، مدیر فروشگاه میتواند تشخیص دهد وضعیت در حال بهترشدن است یا حجم سفارشهای عقبافتاده بهتدریج افزایش پیدا میکند.
سفارشها را براساس مدت تأخیر دستهبندی کنید
دو فروشگاه ممکن است هرکدام ۲۰ سفارش عقبافتاده داشته باشند، اما وضعیت آنها کاملاً متفاوت باشد. در فروشگاه اول، همه سفارشها مربوط به چند ساعت گذشتهاند. در فروشگاه دوم، بعضی سفارشها چند روز است که بدون اقدام باقی ماندهاند.
به همین دلیل، باید سفارشها را براساس سن تأخیر دستهبندی کرد. برای مثال:
- کمتر از یک روز
- یک تا دو روز
- سه تا پنج روز
- بیشتر از پنج روز
این دستهبندی نشان میدهد مشکل فروشگاه یک فشار کوتاهمدت است یا سفارشهایی در فرایند گم شدهاند.
سفارشی که مدت زیادی در یک وضعیت باقی مانده، ممکن است منتظر موجودی کالا، اصلاح نشانی، تأیید پرداخت یا تصمیم مشتری باشد. اگر دلیل توقف ثبت نشده باشد، سفارش در میان سایر سفارشها پنهان میشود و احتمال فراموششدن آن بالا میرود.
عقبافتادگی هر مرحله را جداگانه بسنجید
بهتر است همه تأخیرها با یک عنوان کلی گزارش نشوند. مراحل پردازش سفارش را از هم جدا کنید، مانند:
- تأیید و بررسی سفارش
- جمعآوری کالا
- کنترل اقلام
- بستهبندی
- آمادهسازی برچسب و اطلاعات ارسال
- تحویل به شرکت حمل
سپس تعداد سفارشهای متوقفشده در هر مرحله را بررسی کنید.
برای مثال:
| مرحله | سفارش در انتظار | سفارش عقبافتاده |
|---|---|---|
| بررسی سفارش | ۱۲ | ۳ |
| جمعآوری کالا | ۲۵ | ۹ |
| بستهبندی | ۱۸ | ۷ |
| آماده ارسال | ۱۰ | ۲ |
از این جدول میتوان فهمید بخش جمعآوری بیشترین سفارش عقبافتاده را دارد. در نتیجه، افزودن سرعت بستهبندی لزوماً مشکل اصلی را حل نمیکند؛ ابتدا باید علت کندی جمعآوری بررسی شود.
سفارشهای متوقفشده را از سفارشهای عادی جدا کنید
برخی سفارشها به دلیل ضعف تیم عقب نیفتادهاند. ممکن است پردازش آنها به علتهایی خارج از روند عادی متوقف شده باشد:
- کسری موجودی
- ناقصبودن نشانی
- منتظربودن برای پاسخ مشتری
- پرداخت تأییدنشده
- درخواست تغییر کالا
- سفارش مشکوک یا نیازمند بررسی
- نبودن روش ارسال مناسب
- خرابی یا مشکل محصول
- لغوشدن احتمالی سفارش
این سفارشها باید دارای وضعیت یا برچسب مشخص باشند. در غیر این صورت، مدیر فروشگاه تصور میکند تیم انبار عملکرد ضعیفی دارد، در حالی که بخشی از سفارشها اصلاً امکان پردازش ندارند.
گزارش سفارشهای عقبافتاده بهتر است حداقل دو گروه داشته باشد:
عقبافتاده قابل پردازش: همه اطلاعات و کالاها آمادهاند، اما تیم هنوز سفارش را انجام نداده است.
متوقفشده: انجام سفارش به رفع یک مانع نیاز دارد.
این تفکیک باعث میشود ظرفیت واقعی تیم دقیقتر ارزیابی شود.
ورودی سفارش را با ظرفیت پردازش مقایسه کنید
یکی از مهمترین علتهای افزایش سفارشهای عقبافتاده، بیشترشدن ورودی نسبت به خروجی است.
فرض کنیم فروشگاه در یک روز ۱۲۰ سفارش جدید دریافت میکند، اما تیم فقط میتواند ۱۰۰ سفارش را پردازش کند. حتی اگر همه نیروها بدون توقف کار کنند، در پایان روز ۲۰ سفارش به فهرست عقبافتاده اضافه میشود.
رابطه ساده آن چنین است:
تغییر عقبافتادگی = سفارشهای جدید − سفارشهای تکمیلشده
اگر این عدد چند روز متوالی مثبت باشد، حجم سفارشهای عقبافتاده افزایش پیدا میکند.
نمونه:
| روز | سفارش جدید | سفارش تکمیلشده | تغییر عقبافتادگی |
|---|---|---|---|
| شنبه | ۹۰ | ۸۵ | ۵+ |
| یکشنبه | ۱۱۰ | ۹۵ | ۱۵+ |
| دوشنبه | ۸۰ | ۱۰۰ | ۲۰− |
با وجود کاهش ۲۰ سفارش در روز دوشنبه، هنوز ممکن است بخشی از عقبافتادگی روزهای قبل باقی مانده باشد. بنابراین باید هم ورودی و خروجی روزانه و هم موجودی کل سفارشهای عقبافتاده ثبت شود.
موجودی ابتدای روز و پایان روز را ثبت کنید
برای مدیریت بهتر، هر روز این چهار عدد را ثبت کنید:
- سفارش عقبافتاده ابتدای روز
- سفارش جدید واردشده
- سفارش تکمیلشده
- سفارش عقبافتاده پایان روز
رابطه میان آنها چنین است:
عقبافتادگی پایان روز = عقبافتادگی ابتدای روز + سفارشهای سررسیدشده جدید − سفارشهای تکمیلشده
برای مثال:
- عقبافتادگی ابتدای روز: ۲۵ سفارش
- سفارشهای جدیدی که باید همان روز پردازش شوند: ۸۰ سفارش
- سفارشهای تکمیلشده: ۹۰ سفارش
نتیجه:
۲۵ + ۸۰ − ۹۰ = ۱۵ سفارش عقبافتاده در پایان روز
در این مثال، تیم علاوه بر سفارشهای روز، بخشی از عقبافتادگی قبلی را نیز جبران کرده است.
فقط تعداد سفارشها را نبینید
هر سفارش بار کاری یکسانی ایجاد نمیکند. یک سفارش تکقلمی با محصول آماده، با سفارشی شامل ۱۲ قلم از چند قفسه مختلف قابل مقایسه نیست.
برای تحلیل دقیقتر میتوان در کنار تعداد سفارش، این اطلاعات را نیز بررسی کرد:
- تعداد کل اقلام عقبافتاده
- میانگین تعداد اقلام هر سفارش
- تعداد سفارشهای چندقلمی
- تعداد سفارشهای دارای بستهبندی خاص
- تعداد سفارشهای فوری
- تعداد سفارشهای نیازمند کنترل بیشتر
- روش ارسال سفارشها
ممکن است تعداد سفارشهای عقبافتاده کم باشد، اما بیشتر آنها سفارشهای سنگین و زمانبر باشند. در این وضعیت، عدد خام تصویر کاملی از حجم کار باقیمانده نشان نمیدهد.
زمان ماندن سفارش در هر وضعیت را اندازهگیری کنید
یکی از کاربردیترین شاخصها، مدت ماندن سفارش در هر مرحله است.
برای مثال:
- سفارش چه زمانی وارد مرحله جمعآوری شد؟
- چه زمانی جمعآوری آن شروع شد؟
- چه زمانی جمعآوری تمام شد؟
- چه مدت منتظر بستهبندی ماند؟
- چه زمانی آماده ارسال شد؟
با این دادهها میتوان میانگین زمان انتظار و زمان انجام کار را از هم جدا کرد.
ممکن است بستهبندی یک سفارش فقط پنج دقیقه طول بکشد، اما سفارش سه ساعت منتظر بماند تا نیروی بستهبندی سراغ آن برود. در چنین حالتی، مشکل از سرعت بستهبندی نیست؛ مشکل در صف کار یا تقسیم وظایف است.
سفارشهای نزدیک به تأخیر را هم کنترل کنید
بهتر است فقط سفارشهایی که عقب افتادهاند گزارش نشوند. سفارشهای نزدیک به سررسید نیز باید قابل مشاهده باشند.
برای نمونه، سفارشها را میتوان به سه سطح تقسیم کرد:
- در محدوده عادی
- نزدیک به سررسید
- عقبافتاده
این روش به تیم اجازه میدهد پیش از ایجاد تأخیر اقدام کند. اگر فقط سفارشهای عقبافتاده نمایش داده شوند، تیم همیشه بعد از وقوع مشکل واکنش نشان میدهد.
هشدار نزدیکشدن به سررسید مخصوصاً در روزهای شلوغ، جشنوارههای فروش و پایان هفته مفید است.
یک گزارش روزانه ساده بسازید
گزارش سفارشهای عقبافتاده نباید آنقدر پیچیده باشد که کسی از آن استفاده نکند. یک گزارش روزانه مناسب میتواند شامل این موارد باشد:
- تعداد کل سفارشهای باز
- تعداد سفارشهای سررسیدشده
- تعداد و درصد سفارشهای عقبافتاده
- قدیمیترین سفارش باز
- تعداد سفارشهای متوقفشده
- عقبافتادگی هر مرحله
- تعداد سفارشهای تکمیلشده امروز
- ظرفیت باقیمانده تیم
- علتهای پرتکرار توقف
- مسئول فعلی هر سفارش
با مقایسه این گزارش در روزهای مختلف، الگوهای تکرارشونده مشخص میشوند. برای مثال، ممکن است هر هفته در روزهای خاصی حجم سفارشهای آماده بستهبندی افزایش پیدا کند یا سفارشهای یک کانال فروش بیشتر از بقیه بدون اطلاعات کامل ثبت شوند.
اشتباهات رایج در اندازهگیری سفارشهای عقبافتاده
شمردن همه سفارشهای باز
سفارش تازهثبتشده هنوز عقب نیفتاده است. باید زمان سررسید هر سفارش در محاسبه لحاظ شود.
نداشتن زمان مبنا
اگر مشخص نباشد سفارش چه زمانی باید آماده شود، تعریف عقبافتادگی به نظر شخصی افراد وابسته میشود.
ترکیب سفارشهای متوقفشده با سفارشهای قابل پردازش
این کار عملکرد تیم را غیرواقعی نشان میدهد و علت اصلی تأخیر را پنهان میکند.
بررسینکردن سن سفارش
تعداد برابر سفارشهای عقبافتاده میتواند شامل تأخیرهای چندساعته یا چندروزه باشد. این دو وضعیت یکسان نیستند.
استفاده از چند فهرست پراکنده
زمانی که بخشی از سفارشها در ووکامرس، بخشی در پیامهای اینستاگرام، بخشی در فایل اکسل و بخشی در یادداشتهای کارکنان نگهداری میشوند، اندازهگیری دقیق تقریباً غیرممکن میشود.
نداشتن مسئول مشخص
اگر معلوم نباشد هر سفارش در اختیار چه کسی است، بعضی سفارشها چند بار بررسی میشوند و برخی دیگر بدون اقدام باقی میمانند.
چگونه پکفلو اندازهگیری عقبافتادگی را استاندارد میکند؟
پکفلو برای استانداردکردن پردازش سفارش طراحی شده است؛ یعنی سفارش از لحظه ورود تا آمادهشدن برای ارسال، در یک مسیر مشخص قرار میگیرد و وضعیت آن برای مدیر و اعضای تیم قابل پیگیری است.
بهجای اینکه هر نفر براساس پیامها، برگهها یا حافظه خود کار کند، سفارشها در یک صف مشخص قرار میگیرند. در این ساختار میتوان دید:
- چه تعداد سفارش در انتظار پردازش است
- هر سفارش در چه مرحلهای قرار دارد
- کدام سفارش مدت زیادی بدون تغییر مانده است
- مسئول انجام سفارش چه کسی است
- چه سفارشهایی آماده بستهبندی یا ارسالاند
- کدام سفارشها نیازمند بررسی یا رفع مشکل هستند
- چه مقدار کار در هر مرحله جمع شده است
این شفافیت کمک میکند سفارش عقبافتاده بهجای اینکه بعد از شکایت مشتری کشف شود، در همان فرایند داخلی دیده شود.
استفاده از پکفلو در فروشگاه تکنفره
در فروشگاه تکنفره، مدیر معمولاً همزمان سفارشها را بررسی میکند، کالا جمع میکند، بستهبندی انجام میدهد، پاسخ مشتری را میدهد و ارسالها را هماهنگ میکند.
در چنین شرایطی مشکل اصلی همیشه کمبود نیرو نیست؛ جابهجایی مداوم میان چند کار و فراموششدن بعضی سفارشها نیز باعث عقبافتادگی میشود.
پکفلو برای فروشگاه تکنفره میتواند نقش یک صف کاری منظم را داشته باشد. صاحب فروشگاه میبیند چه سفارشهایی باید ابتدا انجام شوند، کدام سفارش نیمهکاره مانده و چه تعداد سفارش تا پایان روز باقی است.
در نتیجه، حتی بدون افزایش نیرو، نظم پردازش بهتر میشود و احتمال جاافتادن سفارش کاهش پیدا میکند.
استفاده از پکفلو در تیمهای چندنفره
با اضافهشدن نیرو، مسئله فقط افزایش ظرفیت نیست. تقسیم کار، تحویل سفارش میان افراد، جلوگیری از انجام همزمان یک سفارش و مشخصبودن مسئولیتها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پکفلو برای تیمهای کوچک فروشگاهی قابل استفاده است و تمرکز فعلی آن بر تیمهای تا پنج نفر، با حداکثر دو نفر فعال در انبار است. این محدوده بسیاری از آنلاینشاپهایی را پوشش میدهد که از مرحله مدیریت فردی عبور کردهاند، اما هنوز به سیستمهای پیچیده و سنگین انبارداری نیاز ندارند.
در چنین تیمی میتوان مشخص کرد چه کسی سفارش را جمعآوری میکند، چه کسی بستهبندی را انجام میدهد و هر سفارش در چه وضعیتی قرار دارد. مدیر نیز برای فهمیدن شرایط مجبور نیست از تکتک اعضای تیم سؤال کند.
پکفلو برای چه فروشگاههایی مناسب است؟
پکفلو میتواند در فروشگاههای ووکامرسی و آنلاینشاپهای اینستاگرامی استفاده شود.
در فروشگاه ووکامرسی، سفارشها از سایت وارد فرایند پردازش میشوند و تیم میتواند آنها را براساس وضعیت و اولویت پیگیری کند.
در آنلاینشاپ اینستاگرامی نیز سفارشها میتوانند بهجای باقیماندن در دایرکت، پیامرسان، یادداشت یا فایلهای پراکنده، وارد یک فرایند مشخص شوند. این موضوع بهخصوص زمانی مهم میشود که تعداد سفارشها افزایش پیدا میکند یا چند نفر همزمان پاسخگویی و پردازش سفارش را انجام میدهند.
هدف این نیست که فقط یک فهرست دیگر برای سفارشها ساخته شود. هدف این است که همه سفارشها، صرفنظر از کانال فروش، با یک روش قابل کنترل پردازش شوند.
از اندازهگیری تا کاهش سفارشهای عقبافتاده
اندازهگیری زمانی ارزش دارد که به اقدام منجر شود. پس از شناسایی وضعیت، باید برای هر نوع عقبافتادگی تصمیم مشخصی وجود داشته باشد.
اگر سفارشها در مرحله جمعآوری انباشته میشوند، شاید محل کالاها مناسب نیست یا ترتیب جمعآوری بهینه نشده است.
اگر سفارشها پیش از بستهبندی منتظر میمانند، ممکن است تقسیم کار نامتعادل باشد.
اگر تعداد سفارشهای متوقفشده زیاد است، باید اطلاعات موردنیاز پیش از ورود سفارش به انبار کامل شود.
اگر ورودی روزانه بیشتر از ظرفیت خروجی است، باید ظرفیت تیم، ساعت کاری، زمان قطع سفارش روزانه یا نحوه اولویتبندی بازنگری شود.
پکفلو با مشخصکردن صف سفارشها، وضعیت هر سفارش و مسئول انجام کار، داده لازم برای این تصمیمها را فراهم میکند. به این ترتیب، بهبود فرایند براساس حدس یا احساس شلوغی انجام نمیشود.
یک روش عملی برای شروع
برای شروع، لازم نیست از روز اول گزارش پیچیدهای طراحی کنید. این مسیر کافی است:
- زمان استاندارد آمادهسازی سفارش را مشخص کنید.
- سفارشهایی را که از این زمان عبور کردهاند جدا کنید.
- آنها را براساس مرحله پردازش دستهبندی کنید.
- سفارشهای متوقفشده را از سفارشهای قابل انجام جدا کنید.
- سن هر سفارش عقبافتاده را ثبت کنید.
- ورودی و خروجی روزانه سفارش را مقایسه کنید.
- قدیمیترین سفارشها را در اولویت بررسی قرار دهید.
- علت تأخیر را ثبت کنید تا مشکلات پرتکرار مشخص شوند.
- مسئول فعلی هر سفارش را تعیین کنید.
- گزارش را هر روز در یک ساعت ثابت بررسی کنید.
با اجرای مداوم همین مراحل، فروشگاه میتواند بفهمد عقبافتادگی دقیقاً از کجا ایجاد میشود و کدام تغییر بیشترین اثر را بر کاهش آن دارد.
جمعبندی
برای اندازهگیری سفارشهای عقبافتاده، فقط تعداد سفارشهای باز را نشمارید. ابتدا زمان مورد انتظار پردازش را تعریف کنید، سپس سفارشهای عبورکرده از سررسید را براساس مدت تأخیر، مرحله پردازش و علت توقف بررسی کنید.
تعداد سفارش عقبافتاده، نرخ عقبافتادگی، سن سفارشها، ورودی و خروجی روزانه و زمان ماندن در هر مرحله، مهمترین اطلاعاتی هستند که وضعیت واقعی عملیات فروشگاه را نشان میدهند.
پکفلو این فرایند را برای آنلاینشاپهای تکنفره و تیمهای کوچک استاندارد میکند. تمرکز فعلی آن بر تیمهای تا پنج نفر و حداکثر دو نیروی انبار است و میتواند برای فروشگاههای ووکامرسی و آنلاینشاپهای اینستاگرامی به کار گرفته شود.
وقتی سفارشها در یک مسیر مشخص حرکت کنند، مسئول هر سفارش معلوم باشد و تأخیرها بهموقع دیده شوند، عقبافتادگی از یک مشکل مبهم به مسئلهای قابل اندازهگیری و قابل اصلاح تبدیل میشود.
پردازش سفارشها را منظمتر کنید
با یک جریان مشخص، وضعیت هر سفارش از زمان ثبت تا بستهبندی و ارسال قابل پیگیری است.
دیدگاهتان را بنویسید